woensdag in week 18 door het jaar

Een geloof dat niet wegloopt

Tekst overweging: Kris

Sommige Bijbelteksten spreken ons onmiddellijk aan. Andere roepen vragen op en laten ons wat ongemakkelijk achter. Misschien zijn het juist die teksten die we niet te snel mogen opzijleggen. Bijbellezen is immers meer dan verwijlen bij woorden die ons troosten of bevestigen. Ook de teksten die schuren, mogen we meenemen in de stilte. We hoeven ze niet meteen te begrijpen of op te lossen. Blijf er een tijdlang bij. Luister. Bid. Worstel ermee. Vaak openen juist zulke teksten een diepere toegang tot de Schrift. Het evangelie van vandaag is zo'n tekst. Drie uitspraken van Jezus dagen ons uit. Ze nodigen ons uit verder te kijken dan onze eerste indruk.

Misschien moeten we eerst stilstaan bij een opvallend detail. Matteüs noemt de vrouw niet zomaar een buitenlandse vrouw, maar een Kanaänitische vrouw. Dat doet hij heel bewust. Die naam riep bij zijn eerste lezers de herinnering op aan de oude Kanaänieten, de traditionele vijanden van Israël. Deze vrouw lijkt helemaal buiten Gods verbond te staan. Alsof Matteüs zijn lezers voorbereidt op de verrassende wending die het verhaal zal nemen. Wie het verst van Gods volk lijkt te staan, blijkt uiteindelijk een voorbeeld van groot geloof te zijn. Daar komen we zo dadelijk op terug.

Nu eerst de schurende gedeelten.

De vrouw roept Jezus om hulp voor haar dochter. Maar dan volgt die schokkende zin: "Hij reageerde niet." Wij zouden verwachten dat Jezus onmiddellijk medelijden zou tonen. In plaats daarvan zwijgt Hij. Waarom? Matteüs geeft hier geen verklaring. Ik denk dat hij dat ook bewust niet doet. Misschien wil hij eerst dat wij dit zwijgen doorvoelen en zelfs ervaren. Want wie heeft nooit gebeden en zich afgevraagd waarom God niet antwoordt? Wie heeft nooit gewacht op een teken dat uitbleef? Het evangelie neemt die ervaring ernstig. Ook het zwijgen van God kan deel uitmaken van de weg van het geloof.

Daarna zegt Jezus: "Ik ben alleen gezonden naar de verloren schapen van het volk van Israël." Opnieuw een schokkende zin. We mogen deze woorden echter niet losmaken van de geschiedenis van Gods verbond. Jezus is de Messias die aan Israël werd beloofd. God blijft trouw aan de beloften die Hij eeuwen eerder heeft gedaan. Bij Israël begint de zending van Jezus. Wat niet wil zeggen dat dit het einde van het verhaal is. We weten dat de verrezen Heer zijn leerlingen later zal uitzenden naar alle volken. Gods heil mag dan wel beginnen bij Israël, maar het zal daar niet bij blijven. Hij zal alle volken op aarde, heel de mensheid, omarmen. Geen volk en geen mens zal Hij uitsluiten. Het evangelie van vandaag laat ons zien hoe God zijn heilsplan laat beginnen bij Israël, een volk dat geroepen werd om tot zegen te zijn voor alle volken.

Volgende schokkende zin: "Het is niet goed om het brood voor de kinderen aan de honden te voeren." Zo zijn wij Jezus niet gewoon. Toch mogen we ook hier niet te snel afhaken. In de Bijbel is de maaltijd vaak een beeld van Gods heil, van de gemeenschap waartoe Hij mensen uitnodigt. De kinderen verwijzen hier naar Israël, het volk waarmee God zijn verbond heeft gesloten. Het brood staat voor de redding die God schenkt. Jezus herinnert eraan dat Gods heilsplan begint bij Israël. En zoals we al zagen, staat ook Jezus helemaal in die geschiedenis.
Wat mooi is: De vrouw gaat niet tegen dat beeld in. Integendeel, ze neemt zijn beeld over en zoekt er een opening in. Als er kinderen aan tafel zitten en brood wordt gedeeld, dan vallen er ook kruimels op de grond. Aan dat beeld grijpt zij zich vast. Ze vraagt niet dat de kinderen iets wordt afgenomen. Ze verlangt er alleen naar te mogen delen in Gods overvloedige barmhartigheid.
Laten we eerlijk zijn: het blijft een ongemakkelijke scène. Ik vermoed dat Matteüs ons bewust in een zekere spanning wil laten staan. Hij wil dat we niet te snel een antwoord vinden. Hij nodigt ons uit om verder te lezen, daar waar het onverwachte gebeurt. De deur die gesloten leek, gaat namelijk helemaal open. Niet enkele kruimels worden haar gegeven, maar de volle genezing van haar dochter.

Wat deze vrouw zo bijzonder maakt, is niet dat zij alles begrijpt. Integendeel. Ze wordt geconfronteerd met het zwijgen van Jezus, met de vraag van de leerlingen om haar weg te sturen, met woorden die haar lijken uit te sluiten en met een vergelijking die ons vandaag hard in de oren klinkt. Toch blijft ze. Ze zoekt geen discussie. Ze verdedigt zichzelf niet. Ze blijft zich eenvoudig aan Jezus toevertrouwen. Ze zoekt in zijn woorden zelfs nog een opening om dicht bij Hem te blijven. Dat is misschien wel de diepste betekenis van haar geloof. Zij begrijpt niet alles, maar zij laat Jezus niet los. Daarom kan Hij uiteindelijk zeggen: "Vrouw, groot is uw geloof."

Zij is een voorbeeld voor ons. Wij hebben soms de neiging om af te haken wanneer we niet alles begrijpen of niet zomaar een pasklaar antwoord krijgen. Haar voorbeeld nodigt ons uit om te blijven vertrouwen op Jezus en Hem niet los te laten.

Deze overweging begon met de uitnodiging om moeilijke Bijbelteksten niet te snel opzij te leggen. Aan het einde ontdekken we dat de Kanaänitische vrouw precies diezelfde houding aanneemt tegenover Jezus. Ze begrijpt Hem niet onmiddellijk. Zijn zwijgen en zijn woorden doen pijn. Toch loopt ze niet weg. Ze blijft luisteren. Ze blijft bidden. Ze blijft worstelen. Ze blijft vertrouwen. Naast haar voorbeeld van groot geloof, waarvoor Jezus haar prijst, leert zij ons ook hoe we de Schrift mogen lezen. Niet door moeilijke teksten te vermijden, maar door ermee de stilte in te gaan, ze biddend te overwegen en erop te vertrouwen dat Gods liefde zich soms juist daar het diepst openbaart.

Dit sluit mooi aan bij wat de profeet Jeremia ons vandaag in de eerste lezing toevertrouwt: "Ik heb je liefgehad met een eeuwige liefde." Ook wanneer wij Gods wegen niet meteen begrijpen, blijft die liefde ons dragen.

Nog een persoonlijke noot. Ik heb hard gezwoegd aan deze overweging. Ze bevredigt me niet helemaal. Ik ben ook maar een kleine lezer van de Schrift die vaak worstelt en lang niet alles begrijpt. Ik besef dat ik hier ongetwijfeld heb geïnterpreteerd. Misschien lezen anderen dit evangelie anders of zien ze accenten die mij ontgaan zijn. Weet dat er een mogelijkheid is om te reageren via de blog 'Van Woord naar leven' - zie hieronder. Misschien helpt het gesprek ons om samen nog dieper door te dringen in de rijkdom van Gods Woord.

Laten we alvast samen bidden

Goede God,
wanneer uw wegen voor ons verborgen blijven,
geef ons dan de moed om niet af te haken.
Leer ons biddend te blijven luisteren,
in het vertrouwen dat uw liefde
groter is dan onze vragen.
Wij bidden om deze genade,
in Jezus' naam.
Amen.

Geliefde mensen, mogen wij, met Jeremia, blijven vertrouwen dat Gods eeuwige liefde ons te allen tijde blijft dragen. Moge dit de bron zijn van onze diepste vreugde.
Een mooie woensdag,
kris

---

Om mee op weg te gaan

De Kanaänitische vrouw leert ons niet weg te lopen van moeilijke woorden. Hoe lees ik de Schrift wanneer zij schuurt?