vrijdag in week 21 door het jaar

De omgekeerde wijsheid

Tekst overweging: Kris

Vandaag lezen we verder uit de eerste brief van Paulus aan de christenen van Korinte, een brief waarmee we gisteren begonnen zijn. Na zijn groet en dankzegging komt Paulus vrijwel onmiddellijk bij een ernstig probleem binnen de jonge christelijke gemeenschap. Er zijn groepen en rivaliteiten ontstaan. Enkele verzen vóór de lezing van vandaag horen we hoe sommigen zeggen: "Ik ben van Paulus", anderen: "Ik van Apollos", "Ik van Kefas" of "Ik van Christus" (1 Kor. 1,12). Achter die uitspraken zit meer dan alleen een persoonlijke voorkeur voor een bepaalde verkondiger. Korinte was een levendige, kosmopolitische stad waarin aanzien, kennis, overtuigingskracht en welsprekendheid hoog werden gewaardeerd. Ook binnen de christelijke gemeenschap dreigde men verkondigers te beoordelen zoals men redenaars en filosofen beoordeelde: wie spreekt het indrukwekkendst, wie bezit de meeste wijsheid, wie weet mensen het sterkst te overtuigen?

Daarom zegt Paulus zo nadrukkelijk dat Christus hem niet gezonden heeft om te verkondigen "door middel van diepzinnige welsprekendheid". Daarmee verwerpt hij het denken, de wijsheid of een verzorgde verkondiging niet. Paulus zelf kan bijzonder scherp redeneren en zijn brieven getuigen van een grote denkkracht. Maar het evangelie ontleent zijn kracht niet aan de schittering van degene die het verkondigt. De verkondiger staat niet in het middelpunt. Daar staat Christus, en dan nog wel Christus aan het kruis.

Wij zijn zo vertrouwd geraakt met het kruis als christelijk symbool dat we gemakkelijk vergeten hoe schokkend dit voor de eerste toehoorders moet hebben geklonken. Voor een Romein was de kruisiging een vernederende executie, vooral bestemd voor slaven, opstandelingen en misdadigers. Voor een Jood leek een gekruisigde Messias haast een onmogelijkheid. De Messias zou toch Gods macht zichtbaar maken en zijn volk bevrijden? Hoe kon iemand die weerloos aan een kruis hing en daar stierf Gods Gezalfde zijn? Paulus weet hoe vreemd zijn boodschap klinkt. Daarom schrijft hij: "De Joden vragen om wonderen en de Grieken zoeken wijsheid, maar wij verkondigen een gekruisigde Christus." De ene zoekt een overtuigend teken van macht, de andere een sluitend en indrukwekkend systeem van wijsheid. Maar God komt anders dan mensen verwachten.

Paulus keert de gebruikelijke maatstaven om. In de gekruisigde Christus laat God zich vinden waar mensen Hem misschien het minst zouden zoeken: in kwetsbaarheid, zelfgave en liefde die tot het uiterste gaat. Daarmee verheerlijkt Paulus het lijden niet. Het kruis is geen oproep om pijn mooi te noemen of mensen te zeggen dat zij hun lijden maar moeten verdragen. Het kruis vertelt ons vooral iets over de wijze waarop Jezus heeft liefgehad. Hij bleef trouw aan de weg van liefde, zelfs toen die weg Hem alles kostte. Hij redde zichzelf niet door anderen te laten vallen. Hij beantwoordde geweld niet met geweld en haat niet met haat. In die liefde tot het uiterste wordt zichtbaar wat Paulus Gods kracht en Gods wijsheid noemt. Daarom durft hij te zeggen dat "het zwakke van God sterker is dan mensen". Wat voor mensen verlies lijkt, wordt in Christus een plaats van verlossing. Wat mensen als dwaasheid afschrijven, blijkt een wijsheid te bevatten die veel dieper gaat dan menselijke berekening.

Ook wij leven in een samenleving waarin succes, uitstraling, invloed, overtuigingskracht en prestaties gemakkelijk de maatstaf worden waarmee we mensen beoordelen. Wie veel bereikt, veel volgers heeft, sterk overkomt of zijn stem goed kan laten horen, krijgt aandacht. Wie niet kan volgen, weinig zichtbaar is of afhankelijk wordt van anderen, dreigt gemakkelijker naar de rand te verdwijnen. En ook in de Kerk zijn we daarvoor niet ongevoelig. We kunnen onder de indruk raken van sterke persoonlijkheden, mooie woorden, volle kerken, grote aantallen en geslaagde projecten.

Paulus stelt daar vandaag een ongemakkelijke vraag tegenover: waaraan herkennen wij eigenlijk God? Het kruis leert ons dat Hij zich niet noodzakelijk bevindt waar wij spontaan onder de indruk raken. Misschien komt Hij ons tegemoet in wat ons vertraagt, in wie onze plannen doorkruist, in een kwetsbaarheid waarvoor geen snelle oplossing bestaat, in een mens bij wie schijnbaar weinig te halen valt behalve de uitnodiging om te blijven. Wat wij gemakkelijk als zwak, lastig of onbeduidend beschouwen, kan een plaats worden waar God ons aankijkt.

Verderop in het vijfentwintigste hoofdstuk van Matteüs zal Jezus die gedachte heel concreet maken: "Ik had honger", "Ik had dorst", "Ik was een vreemdeling", "Ik was ziek". Hij vereenzelvigt zich daar met mensen die afhankelijk zijn van de aandacht en goedheid van anderen. Dat sluit nauw aan bij wat Paulus vandaag schrijft. De gekruisigde Christus laat zich herkennen in mensen die ons in hun kwetsbaarheid aankijken, alsof Hij opnieuw zegt vanop het kruis: "Ik heb dorst" (Joh. 19,28). We mogen Hem ontmoeten in de arme, de eenzame, de vluchteling, de zieke, in de mens die verdriet draagt, in iemand die verlangt naar mensen die tijd nemen voor hem of haar. Waar de wereld misschien vooral zwakheid ziet, kan voor wie met de ogen van het evangelie kijkt Gods aanwezigheid zichtbaar worden.

Laten we het kruis omarmen. Niet als verheerlijking van pijn of ellende, maar als een bron van diepe genade waarin wij ontdekken wie God werkelijk is en waartoe ook wij geroepen zijn. In het kruis zien we een God die niet overheerst, maar liefheeft; die niet vanop afstand toekijkt, maar nabij komt; die niet zichzelf zoekt, maar zichzelf geeft. En telkens wanneer wij die liefde toelaten in ons eigen leven en haar doorgeven aan wie kwetsbaar en broos onze weg kruist, krijgt de wijsheid van het kruis ook in onze wereld handen en voeten.

Laten we bidden

Goede God,
maak ons ontvankelijk
voor de wijsheid van het kruis,
zodat wij niet zoeken
naar macht en aanzien,
maar naar de weg van liefde,
trouw en zelfgave.
In Christus, onze Heer.
Amen.

Geliefde mensen, laten we oog hebben voor Gods aanwezigheid in het kwetsbare rondom ons.
Een toegewijde vrijdag,
kris

---

Om mee op weg te gaan

De wijsheid van het kruis nodigt ons uit anders te kijken naar wat de wereld gemakkelijk als zwak beschouwt. Wie of wat vraagt mij om met andere ogen te leren zien?