maandag in week 22 door het jaar

Genadejaar van de Heer

Tekst overweging: Ricky Rieter

Beste vrienden,
vandaag vieren we de gedachtenis van Maria, moeder en middelares van genade. Aan Maria zijn er veel eretitels gegeven, vooral omdat ze de moeder van Gods Zoon is, maar ze is de eenvoud zelf en heeft geen enkele pretentie. Wat ze is, is haar geschonken.

We buigen ons over het thema om te kijken of er in de teksten van vandaag mogelijk een link naar Maria te vinden is. Dat was een zoekplaatje, maar toch. In het evangelie van Lucas wordt juist vandaag een tekst aangehaald van Jesaja.

Jezus is nu in Nazaret, waar hij gewoond heeft. Dat is spannend voor het volk. In de synagoge krijgt hij de boekrol aangereikt om als leraar onderricht te geven. Hij leest eruit voor. Het is een indrukwekkende tekst: 61,1-2a. Deze begint met de woorden:

De Geest van de Heer rust op Mij, want Hij heeft Mij gezalfd.
Om aan armen het goede nieuws te brengen heeft Hij Mij gezonden, om aan gevangenen hun vrijlating bekend te maken en aan blinden het herstel van hun zicht, om onderdrukten hun vrijheid te geven, om een genadejaar van de Heer uit te roepen.

De boekrol wordt weer dichtgerold en Jezus gaat zitten om de tekst te verklaren. Het volk kijkt met open aandacht naar Hem. Wat zou Hij gaan zeggen?

‘Vandaag is de schrifttekst die jullie gehoord hebben in vervulling gegaan.’

Dringen die woorden wel door tot het volk? In eerste instantie wel: Allen betuigden Hem hun bijval en verwonderden zich over de genaderijke woorden die uit zijn mond vloeiden.

Maar bijna vlak daarna gaat de verwondering over in twijfel, want Jezus vervolgt zijn toelichting en zegt heel andere woorden dan ze verwachten. Ze hopen waarschijnlijk dat Hij hier ook de wonderen gaat doen die Hij elders gedaan heeft, maar daar praat Hij met geen woord over. Wat zegt Hij nu dan wel?

Onder andere dat Hij hier geen goede bodem vindt van het echte geloof in Hem. Geen profeet is namelijk welkom in eigen vaderstad. Jezus geeft er meteen voorbeelden van, spreekt over Elia en Elisa, die beiden geen gehoor vonden in eigen stad en naar buitenlanders werden gezonden.

Deze woorden zijn dermate confronterend voor zijn eigen vroegere stadgenoten dat de hele menigte woedend wordt, Jezus naar buiten drijft om Hem aan de rand van de stad in de afgrond te werpen. Dat zijn nog eens drastische emotionele gevolgen. Einde verhaal? Nee!

Hij liep midden tussen hen door en vertrok.

Zojuist had het volk nog hun bijval betoond en gezegd dat ze zich verwonderd hadden over de genaderijke woorden die uit zijn mond vloeiden, en nu een paar minuten later willen ze Hem de dood injagen.

Dit lijkt in de verste verte niet op een genadejaar van de Heer, zoals Jesaja, kijkend in de toekomst, voorzag. Jesaja volgt ook de inspiratie van de Geest, dus wat hij voorziet, zal toch wel een keer gebeuren. Jawel, maar hoe?

Mede door het jawoord van een vrouw, die, al begreep ze het niet (en wij net zo min), tot moeder zou worden van Jezus: Maria was het ‘middel’, de weg die God gekozen had om het verlossingswerk te openen. Ja, ‘Middelares van de genade’ is Maria mogen worden. Hiermee is het genadejaar van de Heer ingeluid. Als we goed luisteren, horen we dat ‘luiden’ van die vreugdevolle tonen nog steeds. Want wat God doet is niet alleen op dit ene moment. Zijn keuze is het om van elk jaar een genadejaar te maken voor heel de mensheid, ook voor ons. In die zin kunnen wij delen in dat middelaarschap van Maria, want ook uit en in en door ons moge de boodschap van verlossing klinken. In onze eigen omgeving. Zo mogen wij met Maria bemiddelen in het doorgeven van Gods liefde voor de mensheid. Dat maakt elk jaar tot genadejaar van de Heer.

Een moeilijkheid is dat niet iedereen ervoor openstaat. Dat lezen we uit het verhaal van de mensen uit Nazaret. Aanvankelijk blij met Jezus, maar in een mum van tijd totaal omgekeerd. Genade is gratis en kan alleen gegeven worden als mensen hun hart voor Jezus openen. Het verhaal van Jezus is overigens geen verhaal met glamour en schittering, dat blijkt later nog veel sterker. Het gaat via lijden en kruis, maar het is onze roeping ook daar aanwezig te blijven zoals Jezus dat deed, evenals Maria. Ten einde toe was ze trouw aan haar zending als Moeder van Jezus en Moeder van de Kerk. Jezus schonk haar vanuit het kruis, via Johannes, aan de wereld.

We kunnen meditatief ons leven doorlopen en waarnemen dat niet alleen de bewoners van Nazaret het af lieten weten, maar ook dat wijzelf niet altijd de volmaakte volgers waren van Jezus. Maria blijft trouw aan haar roeping, zij die ‘vol van genade was’ zoals de engel in zijn begroeting tegen haar gezegd heeft: Gegroet Maria, je bent begenadigd, de Heer is met je (Lc 1,28). Als wij het ‘weesgegroet’ bidden, velen van ons doen dat dagelijks, spreken wij diezelfde woorden uit: Wees gegroet Maria, vol van genade. De Heer is met U…

Waar we ook kijken naar de geschiedenis van mensen, altijd zullen we een mengeling vinden van ‘genade en ontrouw’, altijd staat de mensheid in het strijdperk van goed en kwaad, maar altijd is er de Geest die van elk jaar een genadejaar wil maken. En Maria, als Moeder van de Kerk, staat voortdurend wakend en biddend klaar om te bemiddelen om het genadejaar van de Heer gestalte te laten krijgen, zoals het bedoeld is. Wij mannen en vrouwen doen dat door onze harten open te stellen voor God, voor Jezus en voor elkaar. Wij zijn de kleine middelaars en middelaressen als we de woorden Jesaja serieus nemen.

Laten we bidden

Jezus,
U bent de grote Middelaar
tussen uw Vader en de mensen.
Uw moeder staat met warmte U terzijde.
Mogen wij met uw en Maria’s hulp
elk jaar tot een rijker genadejaar creëren.
Amen

Goede vrienden, gaan we weer samen aan de slag om deze maandag en heel ons leven steeds meer ontvankelijk te worden voor de genade en er rijkelijk van uit te delen?
Ricky

---

Om mee te nemen onderweg

Hoe kun jij zelf bemiddelen om de wereld steeds stralender te maken, voller van genade?