maandag in week 18 door het jaar

Wie moeten we nu geloven?

Tekst overweging: Ricky Rieter

Beste vrienden,
soms is er wel een groot onderscheidingsvermogen nodig om te weten wie we geloven moeten. Dit in de praktijk van ons leven, maar ook in het opnemen van de Bijbelse boodschap. We kunnen ons afvragen wat de ander, of de Bijbel, bedoelt. Dat zien we vandaag in de eerste lezing.

De stemmen van mensen waarmee we dagelijks omgaan, kennen we doorgaans wel. We weten of ze betrouwbaar zijn. In elk geval betrouwbaarder dan de reclames op tv, gebracht door mensen die met een brede glimlach overtuigend producten aanbevelen. Wie van jullie is er niet ooit ingetuind en heeft iets gekocht wat achteraf een miskoop bleek?

De Bijbel zelf is geïnspireerd door de Geest. Dat is nooit leugentaal. Toch zijn verhalen niet altijd doorzichtig. Begrijpen we ze wel goed?

Wat speelt er vandaag in de eerste lezing tussen Jeremia en Chananja? Wie moeten we nu geloven? De profeet Jeremia is bekender dan Chananja. In onze taal komt een woord voor dat verwijst naar Jeremia: jeremiëren. Dat betekent ‘heftig klagen’, want dat deed deze profeet. Hij wordt ook wel ‘de wenende profeet’ genoemd. Waarom was hij zo verdrietig? Zijn roeping was het om het volk vele keren de goede weg te wijzen, maar ze wilden niet luisteren. Ze stopten hun oren dicht en sloten hun harten. Al vanaf vóór zijn geboorte had God Jeremia geroepen (Jr. 1,4-5). Deze grote profeet mocht niet trouwen om geheel vrij te zijn voor zijn enorme taak. Jeremia moet een eenzaam man zijn geweest, die trouw zijn roeping wilde nakomen, maar bijna doorlopend zeer moeilijke tijden doormaakte. Van profeet Chananja is niet zoveel bekend.

Vandaag neemt hij heel zelfbewust het woord in de tempel: ‘Dit zegt de Heer van de hemelse machten…’ en hij voorspelt dat binnen twee jaar alle, door Nebukadnessar gestolen, kostbaarheden weer terug zullen zijn in de tempel van Jeruzalem. En ook alle ballingen zullen terugkeren, er zou vrede komen. Zo’n boodschap willen de mensen wel horen. Jeremia merkt op: ‘Van een profeet die voorspoed en vrede profeteert, weten we pas dat hij door de Heer gezonden is als zijn woorden uitkomen.’ Chananja verdraagt echter geen tegenspel. Hij gaat over tot aanschouwelijk onderwijs, haalt demonstratief het houten juk van de schouders van Jeremia en breekt het in stukken. Zo zal de Heer binnen twee jaar het ook doen met het juk van Nebukadnessar.

Na die vaste overtuiging van Chananja zwijgt Jeremia en verlaat de tempel.

Enige tijd later krijgt Jeremia een nieuwe opdracht van de Heer. Namens de Heer vertelt hij dat Hij, de Heer zelf, in plaats van het houten juk een veel zwaarder ijzeren juk op de schouders van alle volken zal leggen en dat ze Nebukadnessar moeten dienen. Zelfs het vee moet dat. Dit is een omgekeerde boodschap dan die van Chananja. Jeremia vervolgt: ‘Luister goed, Chananja! Jij bent niet door de Heer gezonden. Jij hebt het volk met leugens misleid… Ik zal je alsnog zenden. Ik zend je weg van de aarde, want met je profetieën heb je het volk opgezet tegen de Heer.’

Nog in hetzelfde jaar stierf Chananja.

Gods volk gaat een verschrikkelijke tijd tegemoet waarin Jeruzalem ingenomen zal worden, de tempel verwoest en de inwoners in ballingschap.

Dat is een totaal ander perspectief dan Chananja voorspeld had. Chananja heeft leugens verkondigd om het volk op zijn hand te krijgen. Hoe kunnen twee profeten nu zo’n verschillende boodschappen uitspreken, allebei uit naam van dezelfde Heer?

Hoe is dit in ons leven? Als wij niet weten wat op dit moment goed is voor ons, waar gaan we dan te rade? Bij wijze mensen? Dat kan een hulpmiddel zijn, maar gebed en openheid voor Gods leiding is tegelijkertijd een uitstekende weg. Misschien komen er bij ons ook veel tranen, zoals bij Jeremia die zo vaak intens verdrietig was. Toch bleef hij trouw aan zijn opdracht.

Vandaag in het evangelie zegt Jezus tegen Petrus, die over het water naar Hem toe wil lopen: ‘Kom, houd moed. Ik ben het, wees niet bang.’ Petrus gaat op de uitnodiging in, maar op het moment dat hij toch gaat twijfelen, strekt Jezus zijn reddende hand uit naar deze kleingelovige. Herkennen we onze moed voor het ongelooflijke, en wat later onze twijfel en angst? Maar ook zijn reddende hand die ons altijd geboden wordt?

Het omgaan met waarheid is een thema in ieders leven. Ons denken wordt dagelijks beproefd door verkeerde berichtgeving of onverwachte gebeurtenissen. We raken soms de weg kwijt. In de Bijbel zien we dat er ook verkeerde keuzes worden gemaakt, in naam van de Heer, met drastische gevolgen. Hoe scherpen we onze aandacht? Hoe luisteren we achter de woorden die zo ‘logisch’ klinken?

Belangrijk is het om alles wat je benauwt in Gods handen te leggen, en te vragen om een uitzuivering van je motieven. Voel wat werkelijk vrede brengt, en zie het vooral in je eigen leven. Dat is de plek waar het effect heeft. Probeer vertrouwen te hebben dat jij en de hele wereld geleid kunnen worden door de Heer van de hemelse machten, als wij mensen van goede wil zijn.

Laten we bidden,
met waarachtige woorden uit psalm 119 (verzen 29 en 102).

Goede God,
houd me ver van bedrieglijke wegen,
en leer mij genadig uw wet.
Neem de waarheid nooit weg uit mijn mond,
in uw voorschriften stel ik mijn hoop.
Van uw voorschriften wijk ik niet af.
U bent het die mij onderricht.
Amen

Beste vrienden, de ‘wet’ klinkt zakelijker dan bedoeld is. Het is een handreiking, zoals Petrus die ook aangereikt kreeg. Welke handreiking neem je vandaag mee?
Ricky

---

Woorden voor onderweg

Misschien komen er herinneringen boven van onwaarheid door anderen of door jezelf. Heb je er ooit iets mee gedaan om de zuiverheid te herstellen, of de ander te vergeven?
Als mantra kun je de woorden van Jezus meenemen:  Ik ben de weg, de waarheid en het leven. (Joh. 14,6)