dinsdag in week 20 door het jaar

Loslaten om vrij te worden

Tekst overweging: Kris

De woorden van Jezus uit het evangelie van vandaag sluiten onmiddellijk aan bij zijn ontmoeting met de rijke jongeman. Deze man had gevraagd wat hij moest doen om het eeuwige leven te verkrijgen. Hij onderhield de geboden en zocht oprecht het goede. Toch bleek zijn rijkdom hem sterker te binden dan hij zelf besefte. Toen Jezus hem uitnodigde zijn bezit te verkopen, de opbrengst aan de armen te geven en Hem te volgen, ging hij bedroefd weg. Hij bezat veel, maar zijn rijkdom had ook hem in bezit genomen.

Daarop zegt Jezus dat een rijke slechts met grote moeite het koninkrijk van de hemel zal binnengaan. Het beeld van een kameel die door het oog van een naald probeert te gaan, is een overdrijving. Dat doet Jezus bewust om aan te tonen dat rijkdom een ernstige hindernis kan zijn of worden op de weg naar God, omdat rijkdom zich zo gemakkelijk vastzet in het hart.

Je moet ook weten dat rijkdom in die tijd dikwijls werd beschouwd als een teken van Gods zegen. Juist daarom reageren de leerlingen zo ontzet: ‘Wie kan er dan nog gered worden?’

Misschien moeten we eerst iets zeggen over dat woordje ‘redding’. In de Bijbel betekent redding veel meer dan na onze dood in de hemel komen. Zij is ten diepste bevrijding van alles wat ons afsluit van God: van zonde en schuld, angst, hoogmoed, hebzucht en de drang om ons alles toe te eigenen. God verbindt ons in Christus opnieuw met zich en laat ons delen in zijn leven. Niet dat wij deelgenoot zullen worden van zijn goddelijkheid, wel mag zijn liefde gestalte krijgen in ons leven. Die redding vindt haar voltooiing in het eeuwige leven bij Hem, maar begint reeds hier en nu, wanneer Gods genade ons vrijmaakt om werkelijk lief te hebben.

Vandaag zegt Jezus dat rijkdom die bevrijding kan bemoeilijken. Het verlangen om te hebben en steeds meer te hebben, kan ons hart aan bezit binden. En dat is toch wel een serieuze adder onder het gras: voor we het beseffen, gaat dat verlangen ons denken en handelen bepalen. Het moet gezegd: bezit biedt comfort en helpt ons veel te organiseren en ons leven netjes te beveiligen. Gaandeweg gaan we denken dat we ons leven goed in handen hebben. Maar, lieve mensen, dat is een illusie, echt waar. Geen enkele rijkdom behoedt ons voor kwetsbaarheid, verlies, ziekte of dood. Geen geld kan ons de vrede schenken die groeit uit vertrouwen op God.

Jezus vraagt de jongeman echter niet alleen om innerlijk los te komen van zijn bezit. Hij vraagt hem het aan de armen te geven. Werkelijke vrijheid opent onze ogen voor wie tekortkomt. De weg naar God loopt langs solidariteit, zorg voor de armen en inzet voor gerechtigheid.

We hadden het over wereldse rijkdom als bezit van geld en goederen. Maar rijkdom kan meer zijn. Ook onze kennis, invloed, goede naam, talenten en religieuze verdiensten kunnen iets worden waarop we ons beroemen. Iets daarvan horen we in de vraag van Petrus: ‘Wij hebben alles achtergelaten en zijn U gevolgd. Welk vooruitzicht hebben wij dan?’ Uit zijn woorden spreekt oprechte toewijding, maar zijn vraag heeft ook iets berekenends: wat zullen wij daarvoor terugkrijgen?
Jezus stelt hen gerust: hun navolging is niet vergeefs. Wie omwille van zijn Naam iets achterlaat, zal verbondenheid vinden en deel krijgen aan het eeuwige leven. Die belofte is geen beloning waarop zij door hun zelfgave recht zouden hebben. Het eeuwige leven koop je niet; het is de voltooiing van onze gemeenschap met God. Navolging is geen zakelijke overeenkomst waarbij wij iets geven en God ons daarvoor moet belonen. Wie Jezus alleen volgt om zijn eigen plaatsje naast Hem veilig te stellen, blijft vooral met zichzelf bezig.

Terug naar de vraag van de leerlingen: ‘Wie kan er dan nog gered worden?’ Jezus antwoordt: ‘Bij mensen is dat onmogelijk, maar bij God is alles mogelijk.’ Wij kunnen onszelf inderdaad niet redden. Op eigen kracht raken wij niet bevrijd van onze gehechtheden en van alles wat ons belemmert om ons aan God te geven. Daarom is het zo belangrijk dat wij ons in gebed verbinden met de heilige Geest, die in ons woont en ons van binnenuit vernieuwt. Wanneer wij ruimte geven aan zijn gloed, laat Hij ons niet enkel zien waaraan we vastzitten, maar leidt Hij ons ook binnen in het leven van Christus. Daar maakt Christus ons ten diepste vrij en stelt Hij ons in staat om, verenigd met Hem, te leven in dienst van Gods koninkrijk.

Ten slotte zegt Jezus dat vele eersten de laatsten en vele laatsten de eersten zullen zijn. Voor God gelden andere maatstaven dan in onze samenleving. Bij God is een mens niet groot door wat hij bezit of meent te betekenen. Groot is wie zich aan Hem toevertrouwt. Groot is wie kan ontvangen, delen en dienen. Groot is wie, gedragen door Gods liefde, bereid is de ander de voeten te wassen. Groot is wie alles achterlaat wat hem belemmert om zichzelf in liefde aan God en medemens te geven.