vrijdag in week 17 door het jaar

Profetische stemmen door de eeuwen heen

Tekst overweging: Kris

Soms lezen we een Bijbeltekst en denken we spontaan: hoe konden de mensen toen zo doof zijn voor Gods stem? Dat gevoel kan ons bekruipen bij de eerste lezing van vandaag. We bevinden ons aan het begin van de regering van koning Jojakim, enkele tientallen jaren vóór de verwoesting van Jeruzalem. De profeet Jeremia krijgt de moeilijke opdracht om in de tempel te verkondigen dat Gods volk niet kan blijven vertrouwen op het heiligdom als het tegelijk doof blijft voor Gods Woord. Hij roept op tot bekering, tot een andere manier van leven. Zijn boodschap is hard, maar ze komt voort uit Gods verlangen om zijn volk een nieuwe toekomst te geven. God geeft zijn volk niet op. Hij blijft hopen dat mensen luisteren en hun leven opnieuw op Hem afstemmen. Toch luisteren de mensen niet. Integendeel, ze grijpen Jeremia vast en roepen dat hij moet sterven. De profeet wordt verworpen omdat hij hun schijnzekerheid ontmaskert.

Misschien is dat wel een verhaal dat zich door de hele geschiedenis blijft herhalen. God is nooit opgehouden zijn volk aan te spreken. Zo horen wij vandaag de stem van de profeet Jeremia. Hij staat in een lange rij van getuigen die God doorheen de geschiedenis heeft geroepen om zijn volk de weg te wijzen. In Jezus Christus sprak God zijn Woord op een unieke en definitieve wijze tot de wereld. De apostelen trokken de wereld in om het evangelie uit te dragen. Sindsdien zijn er doorheen de eeuwen telkens opnieuw mannen en vrouwen opgestaan die Kerk en wereld opriepen tot meer gerechtigheid, meer waarheid, meer barmhartigheid en meer liefde. Doorheen de eeuwen heeft Gods Geest altijd opnieuw mensen blijven bezielen om het evangelie zichtbaar te maken.

Zo hielpen de kerkvaders de christelijke boodschap te verdiepen en levend te houden. Heel wat eeuwen later waren er Franciscus en Clara van Assisi, die met hun eenvoud en hun armoede de Kerk een nieuw gezicht gaven. Denk aan Vincentius a Paulo, die Christus zag in de armsten en de vergeten mensen. Denk aan Ignatius van Loyola, die mensen leerde zoeken naar Gods wil in de concrete keuzes van elke dag. Denk aan Óscar Romero, die zijn stem verhief voor de onderdrukten. Denk aan Dietrich Bonhoeffer, die weerstand bood aan een onmenselijk regime. Denk aan Etty Hillesum, die midden in de verschrikking van de oorlog bleef getuigen van menselijkheid en innerlijke vrijheid. Denk aan paus Franciscus, die de Kerk steeds opnieuw opriep tot barmhartigheid en ons eraan herinnerde dat de aarde ons gemeenschappelijk huis is, waarvoor wij samen verantwoordelijkheid dragen. En denk aan onze huidige paus Leo XIV, die zijn pontificaat begon met de woorden: "Vrede zij met u allen." Sindsdien blijft hij ons uitnodigen om bruggen te bouwen, elkaar te ontmoeten en te werken aan een rechtvaardige en duurzame vrede.
En naast deze bekende namen zijn er natuurlijk ook de ontelbare onbekende mensen: ouders, leerkrachten, verpleegkundigen, vrijwilligers, priesters, religieuzen en gewone buren die door hun woorden en hun levenswijze iets van Gods goedheid zichtbaar maakten.

Maar doorheen de geschiedenis klonken naast zulke stemmen ook andere stemmen. Stemmen die angst zaaiden in plaats van vertrouwen. Die mensen tegenover elkaar plaatsten in plaats van te verbinden. Die succes belangrijker maakten dan trouw, macht verkozen boven dienstbaarheid en het eigenbelang boven het algemeen welzijn plaatsten. Vandaag is dat niet anders.

Nooit eerder bereiken zoveel stemmen ons tegelijk. Via nieuws, sociale media, podcasts en eindeloze meningen wordt elke dag een beroep gedaan op onze aandacht.

Vandaag is de feestdag van Ignatius van Loyola. Ignatius sprak over het onderscheiden van de geesten. Hij bedoelde daarmee in de eerste plaats de geestelijke bewegingen van het hart: wat brengt mij dichter bij God en wat voert mij van Hem weg? Maar die houding mogen we ook doortrekken naar de wereld waarin wij leven. Niet elke overtuigende stem spreekt ook de waarheid. Niet alles wat populair is, maakt mensen gelukkiger. Niet alles wat luid klinkt, verdient navolging. Onderscheiden vraagt een helder verstand én een luisterend hart. Het vraagt de moed om verder te kijken dan het ogenblik en ons af te vragen: wat brengt werkelijk leven voort? Wat bevordert recht, vrede en verzoening? Wat helpt mensen groeien in waardigheid? Wat draagt vandaag vrucht, maar ook morgen? Waarin herkennen wij iets van de Geest van Christus?

De eerste lezing nodigt ons uit tot een eerlijk gewetensonderzoek. Naar welke stemmen luister ik het meest? Door welke woorden laat ik mijn denken vormen?

Maar ook: welke stem ben ik zelf? Want ook wij spreken elke dag, met onze woorden, onze keuzes en onze manier van leven. Mensen lezen soms eerder ons leven dan het Evangelie. Mogen zij in ons iets herkennen van de stem van Christus, die niet verdeelt maar samenbrengt, niet zichzelf zoekt maar de ander dient, die niet het kwaad maar de liefde belichaamt. Kunnen mensen in mijn leven iets horen van de stem van Christus?

Laten we bidden

Heer,
open ons hart voor uw stem,
midden in de vele stemmen
die ons dagelijks omringen.
Geef ons de wijsheid
om te onderscheiden wat leven geeft,
en de moed om zelf een stem
van waarheid, liefde en hoop te zijn.
In uw naam.
Amen.

Geliefde mensen, mogen wij leven met de gave om te onderscheiden wat werkelijk van waarde is.
Een mooie vrijdag,
kris

---

Om mee op weg te gaan

Denk eens terug aan de mensen die voor jou een profetische stem zijn geweest. Schrijf hun namen op en noteer wat zij jou hebben meegegeven, welke richting zij aan je leven hebben gegeven of welke waarden zij hebben voorgeleefd. Dat kunnen je ouders zijn, een leerkracht, een vriend, een collega, een buur, een priester of zoveel anderen. Laat deze terugblik uitmonden in een gebed van dankbaarheid voor al die mensen die God op jouw levensweg heeft geplaatst.